Đất hiếm và khoáng sản chiến lược: Cơ hội nào để Việt Nam trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng của Nhật Bản
Theo USGS, trữ lượng đất hiếm của Việt Nam ước tính khoảng 3,5 triệu tấn, thuộc nhóm lớn nhất thế giới, trong khi Trung Quốc vẫn nắm khoảng 94% năng lực sản xuất nam châm đất hiếm toàn cầu. Trong bối cảnh đó, Sumitomo Metal Mining và Sojitz đang chủ động tìm nguồn cung thay thế tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, có tài nguyên mới chỉ là điều kiện cần: điều Nhật Bản thực sự cân nhắc là môi trường pháp lý và năng lực chế biến mà Việt Nam có thể cung cấp.
USGSによれば、ベトナムのレアアース埋蔵量は約350万トンと推定され、世界最大級です。一方で、中国は世界のレアアース磁石生産能力の約94%を依然として握っています。こうした状況下で、住友金属鉱山とSojitzは東南アジア、そしてベトナムを含む地域で代替供給源を積極的に探しています。しかし、資源があることはあくまで必要条件にすぎません。日本が本当に検討しているのは、ベトナムが提供できる法的環境と加工能力です。
Bức tranh chính sách: bước tiến và khoảng trống
政策の全体像：前進と残された課題
Về chính sách, Việt Nam đã có những bước đi đáng ghi nhận: Luật Địa chất và Khoáng sản sửa đổi 2025 bổ sung riêng một chương về đất hiếm và xếp đất hiếm vào khoáng sản nhóm I, đồng thời Chính phủ đang xây dựng Chiến lược quốc gia về đất hiếm. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo nguy cơ "lời nguyền tài nguyên": nếu chỉ xuất quặng thô, Việt Nam sẽ bị đóng khung ở nấc giá trị gia tăng thấp nhất, vì quyền lực trong chuỗi cung ứng nằm ở khâu chế biến chứ không phải số lượng mỏ. Một số chuyên gia còn đề xuất luật hóa yêu cầu chuyển giao công nghệ trong khai thác đất hiếm, và mô hình "friend-shoring" đang được nhắc tới, trong đó Nhật Bản, Hàn Quốc cung cấp công nghệ lõi còn Việt Nam giữ vai trò trung tâm chế biến trung nguồn. Từ kinh nghiệm tư vấn thực tế, chúng tôi nhận thấy nhà đầu tư Nhật rất coi trọng tính ổn định chính sách, nên việc Chiến lược quốc gia sớm được ban hành đầy đủ sẽ là tín hiệu quan trọng.
政策面では、ベトナムは注目すべき前進を見せています。2025年改正地質・鉱物法にレアアース専用の章が追加され、レアアースは第I群鉱物に分類されました。また政府はレアアース国家戦略を策定中です。しかし、アナリストは「資源の呪い」のリスクを警告しています。粗鉱の輸出にとどまれば、ベトナムは付加価値の最も低い段階に固定されてしまいます。サプライチェーンにおける力は、鉱山の数ではなく加工工程にあるためです。さらに、レアアース採掘における技術移転要件の法制化を提案する専門家もおり、日本・韓国がコア技術を提供し、ベトナムが中流加工の拠点を担う「フレンドショアリング」モデルも取り上げられています。実務コンサルティングの経験から見ると、日本の投資家は政策の安定性を非常に重視するため、国家戦略が早期に整備されることは重要なシグナルとなります。
Điều kiện Việt Nam cần cải thiện để thu hút vốn Nhật
日本資金を呼び込むためにベトナムが改善すべき条件
Có ba điều kiện then chốt cần cải thiện. Thứ nhất là quy trình cấp phép khai thác-chế biến minh bạch, rõ thời hạn, vì nhà đầu tư Nhật cần dự báo được tiến độ pháp lý trước khi cam kết vốn dài hạn. Thứ hai là tiêu chuẩn môi trường rõ ràng và được thực thi nhất quán, do khai thác đất hiếm tiềm ẩn rủi ro ô nhiễm đất và nước, còn doanh nghiệp Nhật đặc biệt thận trọng về uy tín ESG. Thứ ba là hạ tầng và nhân lực cho khâu tinh luyện, nơi Việt Nam còn thiếu công nghệ và vốn đầu tư, và cũng là cơ hội để liên doanh với đối tác Nhật. Doanh nghiệp khoáng sản Việt nên chủ động chuẩn bị hồ sơ pháp lý quyền khai thác, đánh giá tác động môi trường đạt chuẩn quốc tế và xác định rõ khâu mình muốn nắm giữ trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ chờ đối tác Nhật tìm đến.
改善すべき重要な条件は3つあります。第一に、透明で期限が明確な採掘・加工の許認可プロセスです。日本の投資家は長期資本をコミットする前に法的な進捗を予測できる必要があります。第二に、明確で一貫して執行される環境基準です。レアアース採掘には土壌・水質汚染のリスクがあり、日本企業はESGの評判に特に慎重だからです。第三に、精錬工程のインフラと人材です。ここはベトナムに技術と投資資金が不足している領域であり、日本のパートナーとの合弁の機会でもあります。ベトナムの鉱物企業は、日本側パートナーが訪れるのを待つのではなく、採掘権に関する法的書類、国際基準に適合した環境影響評価、そしてバリューチェーンの中で自社が担う工程の明確化を積極的に準備すべきです。
Chuẩn bị từ sớm để trở thành mắt xích đáng tin cậy
早期に準備し、信頼されるサプライチェーンの一員に
Cơ hội trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược của Nhật Bản là có thật, nhưng chỉ thuộc về những doanh nghiệp và môi trường đầu tư sẵn sàng về pháp lý, môi trường và công nghệ. Với hơn 15 năm kinh nghiệm tư vấn M&A và tài chính doanh nghiệp giữa Việt Nam và Nhật Bản, chúng tôi có thể giúp doanh nghiệp bạn chuẩn bị hồ sơ và kết nối đúng đối tác trong lĩnh vực này. Hãy liên hệ EIWA ASIA để được tư vấn cụ thể cho kế hoạch hợp tác của bạn.
日本の戦略鉱物サプライチェーンの一翼を担うチャンスは確かに存在しますが、それは法制度、環境、技術の面で準備の整った企業と投資環境のみに開かれています。ベトナムと日本間のM&A・企業ファイナンスにおいて15年以上の経験を持つ私たちは、この分野で貴社の資料準備と適切なパートナーとのマッチングをお手伝いできます。貴社の協業計画について具体的にご相談されたい方は、ぜひEIWA ASIAまでお問い合わせください。
Liên hệ với chúng tôi để biết thêm chi tiết
詳細については、お問い合わせください
- Website / ウェブサイト: https://eiwa.asia
- Email / メール: anh@eiwa.asia
- LinkedIn / リンクトイン: https://lnkd.in/gGJx8tvA
- TikTok / ティックトック: https://lnkd.in/gGqtZ_7S
- YouTube / ユーチューブ: https://lnkd.in/gfZPpab9